Op de vorige pagina's in deze module vond je voornamelijk suggesties voor activiteiten die gericht waren op het 'zelfstandig spel' in de taalhoek. Om de taalontwikkeling te stimuleren, is het echter ook belangrijk dat je kinderen veelvuldig de kans biedt om met jou als leerkracht in interactie te gaan. Daarom promoot het leerplan ZILL een gevarieerd en afwisselend aanbod aan ervaringskansen. Op deze pagina verzamelden we dan ook suggesties en materialen waarmee je ook binnen het geleid of begeleid aanbod de taalontwikkeling van kinderen kan stimuleren.

Een talige grondhouding stimuleren

Het ontwikkelthema "talige grondhouding" omschrijft een aantal attitudes en basisvaardigheden die een cruciale rol spelen bij het leren van taal. Plezier beleven aan taal en spelen met taal, staan hierbij zeker centraal. Binnen onze taalhoek zetten we hierop in door te zorgen voor een rijke inrichting met betekenisvolle taken die kinderen uitnodigen om op een speelse manier hun talige grenzen te verleggen.

Het is hierbij heel belangrijk dat kinderen voldoende kansen krijgen om in interactie te gaan:
met elkaar, maar zeker ook met jou als leerkracht! Voorzie dus ook voor jezelf zeker een plekje in de taalhoek zodat je op regelmatige basis kan meespelen, om taalkansen te accentueren en extra impulsen te geven die ook bijdragen tot de doelen uit de andere ontwikkelthema's.

Impulsen gericht op lezen

Mindmappen... samen met de leerlingen kan je mindmaps maken over BC's of themas van W.O. Als je deze mindmaps ergens in de klas ophangt, of een via een foto verzamelt in een boekje kunnen de leerlingen de woorden opnieuw' lezen' en erover in gesprek gaan. Je kan het boekje samen lezen met hen en zo observeren welke woordenschat ze nog kennen en/ of kunnen toepassen.

Een andere manier om via mindmaps 'woorden te lezen' is samen samen met de leerlingen een boekje samen te stellen met hun foto en daarbij de eerste letter of klank van hun naam. Ze gaan op zoek naar allerlei woorden die ook met die letter of klank beginnen en de juf tekent ze op. Je plaatst het boekje op de boekenplank en regelmatig nodig je eens een kind uit om samen in het boekje te lezen. Een mooie observatie alweer naar woordkennis!

Tenslotte kan je ook mindmaps maken over prentenboeken. Wanneer je na het herhaald voorlezen van een prentenboek samen met de kleuters een mindmap over het boek maakt, kunnen kinderen het verhaal opnieuw lezen.

Interessante weetjes en tips over lezen en voorlezen voor jonge kinderen vind je hier:

https://kleutergewijs.wordpress.com/2021/01/29/kleuters-aan-de-slag-met-leesmaterialen-van-a-tot-z-deel-1-van-agendas-tot-fabels/

https://kleutergewijs.wordpress.com/2021/02/26/kleuters-aan-de-slag-met-prentenboeken-en-andere-leesmaterialen-van-a-tot-z-deel-2-van-encyclopedieen-tot-kunstkijkboeken/

Impulsen gericht op schrijven

Ruitenwisserpoëzie ... samen met de kleuters, leerlingen gedichten schrijven. Al stempelend, met een tekening woorden op papier toveren. Door deze op de één of andere manier met elkaar te delen ervaren de kinderen hoe fijn het kan zijn om een schriftelijke boodschap te delen met anderen. Een voorbeeld hiervan vind je in het bijhorende filmpje. Hier zijn zesdeklassers aan de slag. Voel je echter uitgedaagd om dit ook met de jongere kinderen van de school uit te proberen.

Ideeën voor betekenisvolle opdrachten voor expressief schrijven:

-> schrijven over een gevoel, gedachte, mening bij een inhoud – zonder schrijfconventies, op een creatieve manier, met expressie waar gevoelens duidelijk uit blijken

Schrijven na een gesprek over een maatschappelijk gegeven, filosofisch gesprek

Een gedicht, een sprookje (artistiek literaire teksten) schrijven

Een tekening maken bij

Een wasspeld hangen, een smiley bij het gevoel,

Ideeën om info overzichtelijk neer te schrijven

-> (hoe ? wat ?) schrijven volgens schrijfconventies

Vriendenboekje, over- en weerschriftje,

Mindmap

Stappenplan maken/tekenen

Regels van een gezelschapsspel schrijven

Recept maken

Een verslag schrijven : (wat ?)

JK : afbeeldingen van verschillende activiteiten bij bv zoo-bezoek aanbieden. Kleuter kiest de leukste activiteiten en legt deze bij 😊

Uit een verzameling foto’s diegene selecteren die tijdens de uitstap voorkwamen

Een verhaal (prenten) in de juiste volgorde leggen

Een tekening maken

Een verslag van een les, iets wat ze geleerd hebben

Tips voor het maken van een verslag / Opdracht 7 Verslag / Hoofdstuk 4 Het bestuur van de gemeente | Leerjaar 2 Maatschappijleer

Impulsen gericht op taalbeschouwing

Het 'Alfabetboek' van Charlotte Dematons leent zich bijzonder goed om ook geleid of begeleid - in grote, maar bij voorkeur in kleine kring - met kinderen aan de slag te gaan rond rijmen, auditieve discriminatie, letters, klanken, woorden en zinnen. Op de website van Kleuteruniversiteit.nl kan je tegen betaling een volledige lesmap met activiteiten downloaden, maar ook onderstaande suggesties kunnen je ongetwijfeld inspireren!

In het boek maken de kinderen kennis met de 'Letterdief', een zwart-wit gestreept figuurtje. Op iedere bladzijde gaat deze 'Letterdief' op zoek naar een bepaalde letter die hij heimelijk in zijn rode rugzakje laat verdwijnen. Ook neemt hij van iedere bladzijde een voorwerp mee dat met dezelfde 'letter' begint. :

Kinderen vinden het ontzettend fijn om ook zelf eens in de huid van de letterdief te kruipen.
Voorzie een gestreepte T-shirt laat kinderen in de klas of thuis het rode rugzakje vullen met voorwerpen die eenzelfde beginklank hebben. De voorwerpen die verzameld hebt, kunnen daarna een plekje krijgen in de lettertafel of de letterkast.

alfabetboek 3.png

Belangrijk om weten !
In het boek worden op iedere bladzijde dieren, voorwerpen, etenswaren ... bij elkaar gebracht die met eenzelfde beginLETTER geschreven worden.
Deze letter kan soms afwijken van de beginKLANK. Dit hoeft echter geen reden te zijn om het boek niet te gebruiken!
Eigenlijk moet je zelfs stiekem hopen dat één van je leerlingen zal merken dat de beginklank van 'ijsbeer' en 'ijsje' toch heel anders klinkt dan die van 'iglo', 'Inuit' of 'indiaan'...
Binnen het ontwikkelthema 'taalbeschouwing' willen we kinderen immers stimuleren om na te denken over klanken en letters. En zeg nu zelf ... wat is er nu uitdagender dan speuren naar 'ongerijmdheden'? Je pientere leerlingen zullen ongetwijfeld benieuwd zijn of er ook op de andere bladzijden gelijkaardige woorden te vinden zijn! Zoek je met hen mee?

samen lezen-1.jpg

Wanneer je met de kinderen rond een bepaalde klank hebt gewerkt, kan je hen tussen de verschillende klankkaarten op zoek laten gaan naar de bijhorende letter. Voeg de klank-letterkaart toe aan de letterlijn. Hang deze op een zichtbare plaats in de kring of in de taalhoek. Bij het ontwerpen van de klankkaarten hebben we er wel voor gezorgd dat beginletter en beginklank dezelfde zijn. Voor wie in de lagere school werkt, voorzagen we ook kaarten met de tweeklanken ei, ij, ie, oe, eu, ou, au, of de lange klanken aa, ee, oo en uu.

Waar hoor je de klank? (klankpositie)
Leg 3 hoepels naast elkaar. Zorg ervoor dat de kinderen de hoepels allemaal vanuit dezelfde positie zien.
Toon de afbeeldingen van het 'letterbeest'. Vertel de kinderen kinderen dat je woordjes gaat hakken.
Ieder woordje bestaat uit 3 stukjes: een kopje, een buikje en een staartje.
Leg het kopje, buikje en staartje van het beest bij de respectievelijke hoepels.
Toon vervolgens een afbeelding en/of een woordkaart. Bijvoorbeeld van het woordje 'vis'.
Hak het woord in stukjes v-i-s. Zorg ervoor dat je iedere klank zuiver uitspreekt. (Dus 'v' en niet 'vee', 's' en niet 'es'.)
Toon vervolgens een letter uit het woord. Bijvoorbeeld de letter 'v' en vraag aan de kinderen waar ze de klank horen: in het kopje, het buikje of de staart?
Eén van de kinderen mag het woord 'springen' en stil blijven staan in de juiste hoepel.
In dit geval de eerste hoepel, het kopje, want we horen de 'v' in het begin van het woord ...

hoepels springen.jpg

In het tweede leerjaar leent het 'Alfabetboek' zich ook prima om te leren spellen of mooie zinnen te leren vormen.
Geef kinderen de opdracht om het boek op een pagina open te slaan en 10 woorden te zoeken die met eenzelfde letter beginnen.
De kinderen noteren de woorden op bijgevoegd werkblaadje. Zijn ze niet zeker over de schrijfwijze van de woorden?
Dan kunnen ze de Alfabet-app gebruiken om de woorden op de praatplaat zichtbaar te maken, de woordenlijsten op de Alfabet-website raadplegen of een woordenboek gebruiken. Tot slot vormen de kinderen 2 mooie zinnen. Iedere zin moet minstens 1 woord uit de praatplaat bevatten.

Impulsen gericht op luisteren

Begin dit jaar is er een nieuwe prentenboek app gelanceerd onder de naam Bookabooka. Bookabooka is inmiddels te downloaden via de grote platforms iOS (app store), Android (play store) en Windows. In deze gratis app staan op dit moment 70 prentenboeken die gelezen of voorgelezen kunnen worden. De gebruiker kan uit het overzicht een boekje openen en de keuze maken voor zelf lezen of een voorleesstem. Het simpele gebruik zorgt ervoor dat de allerkleinsten er snel hun weg in weten te vinden.

Op deze websites vind je inspiratie voor toffe prentenboeken en boekjes voor startende lezers:

www.pluizuit.be

www.iedereenleest.be

https://alleswatikmooikanvinden.org/poezie-voor-kleuters/toppers-poezie/

Als we willen dat jonge kinderen aandachtig kunnen luisteren naar verhalen, is het van belang om te blijven inzetten op luisterspelletjes.

Luisterspelletjes.pdf

Impulsen gericht op spreken

Het is van belang om tijd en ruimte vrij te maken om met de kinderen gesprekjes te voeren in kleine groep. Nog te vaak voeren we gesprekken in de onthaalkring. Hier vind je een aantal ideeën om gesprekken te voeren met jonge kinderen:

Gespreksstarters-School.pdf

gespreksideetjes.docx

https://kleutergewijs.wordpress.com/2019/06/12/zo-stel-je-geen-domme-vragen-14-strategieen-voor-meer-taal-en-doordenken/

Taalstimulerende gesprekken voeren met jonge kinderen.docx