BASISMATERIALEN

KLANT en VERKOPER

Om tot winkelspel te komen, heb je in de eerste plaats een 'verkoper' nodig die de winkelwaar uitstalt, aanprijst en wil verkopen.
Daarnaast moeten er ook 'klanten' zijn die interesse tonen in de producten en bereid zijn om iets aan te kopen.
Wanneer kinderen in de klas niet spontaan tot een passende rolverdeling komen,
kunnen bijgevoegde rolkaartjes helpen.

Download de kaartjes.
Print af en lamineer.
Bevestig ieder kaartje aan een sleutelkoord
en hang ze op een zichtbare plaats in de winkel.

PRODUCTEN of DIENSTEN

De kern van ieder winkelspel is uiteraard dat er "iets" verhandeld wordt.
De handelswaren kunnen zowel 'producten' als 'diensten' zijn: een brood bij de bakker, een knipbeurt bij de kapper, een lekkere maaltijd in een restaurant...
WAT er juist in de winkel verhandeld wordt, is eigenlijk niet zo belangrijk en kan dus van thema tot thema of van seizoen tot seizoen variëren.
Om tot betrokken spel te komen waarbij kinderen zich uitgenodigd voelen om te 'kopen' en te 'verkopen', is het wel belangrijk dat de handelswaren steeds 'aantrekkelijk' en 'betekenisvol' zijn.

Verwijder dus alle flessen zonder dopjes en platgetrapte verpakkingen en kies voor producten die er 'echt' uitzien.
Laat kinderen ervaren dat het 'zin heeft' en 'betekenisvol is' om te winkelen door bijvoorbeeld toe te staan dat ze producten uit de winkel meenemen naar de huishoek om daar gezellig op te eten of door aan te moedigen dat ze hun eigen tekeningen en knutselwerkjes
in de winkel uitstallen en te koop aanbieden.

Organiseer je in de klas een kookactiviteit? Richt dan eens een winkel in met de nodige (en eventueel ook overbodige) ingrediënten en keukenmaterialen. Daag de leerlingen uit om aan de hand van het recept of stappenplan alle benodigdheden te verzamelen.
Wedden dat de betrokkenheid van alle kinderen ontzettend zal toenemen als ze merken dat ze de winkel 'nodig' hebben
om ook in de andere hoeken aan de slag te kunnen gaan?

BETAALMIDDEL

Het is belangrijk dat kinderen zowel in het echte leven als tijdens het winkelspel ervaren dat je niet 'zomaar' iets uit een winkel mag meenemen, maar dat je moet 'betalen' en dus 'geld' nodig hebt als je iets wil kopen.

'Gepast betalen' met munten en biljetten vergt echter heel wat wiskundige kennis en vaardigheden:
Zo moet een kind inzicht hebben in getallen om prijskaartjes af te lezen en de kostprijs van een product correct te interpreteren.
Het kind moet de verschillende munten en biljetten kunnen onderscheiden, benoemen en hun waarde kennen en tot slot moet het kind ook getallen kunnen herstructureren en/of optellen om een bedrag te kunnen samenstellen.
Het spreekt voor zich dat we deze kennis en vaardigheden geleidelijk aan opbouwen en onze verwachtingen met betrekking tot 'gepast betalen met geld'
afstemmen op de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van onze kinderen.

In bijgevoegde presentatie vind je suggesties om 'gepast betalen met geld' stapsgewijs te introduceren: winkelspel opbouwen PPT.pdf

Jongste kleuters

Wanneer je heel jonge kinderen zelfstandig laten spelen in de winkelhoek,
stellen we voor dat je ze vooral de kans geeft om te betalen met de bankkaart.
Het kan zeker geen kwaad om in de portemonnee ook realistisch ogende munten en biljetten voorzien waarmee de kinderen de handeling van het 'contant betalen' kunnen nabootsen (zonder te verwachten dat ze een juist bedrag neertellen), maar de praktijk leert ons jammer genoeg dat geldbriefjes en munten in de klas heel snel kwijt raken. Voor gebruik bij de jongste kleuters, lijkt het dus duurzamer om te investeren in een realistisch ogende betaalterminal waar kinderen een kaart doorheen kunnen schuiven en een code kunnen intoetsen.
En werp je verouderde plastieken klantenkaarten niet weg, maar laat ze dienst doen als betaalkaart.

Als je peuters toch 'fysiek' het 'voor wat, hoort wat'-principe wil laten ervaren, kan je tijdens het geleid of begeleid spel gebruik maken van ruilkaartjes.
Wanneer een kind in de fruitwinkel bijvoorbeeld een banaan wil kopen, moet het daar dan een 'bananenkaartje' voor in de plaats geven.

4 à 5-jarigen

Bij oudere kleuters is het wel haalbaar om, naast een betaalterminal en bankkaart,
ook contant geld een vast plekje te geven in de kassa of de portemonnee.

Ook bij hen is 'juist betalen' niet het het eerste doel.
Tijdens het zelfstandig spel in de winkel willen we kleuters vooral laten ervaren dat 'betalen' inhoudt dat je 'iets geeft in ruil voor wat je koopt'.
Dit krijgt met contant geld een concretere invulling dan bij het louter schuiven met de bankkaart.

Als je als leerkracht gaat 'meespelen' kan je het winkelspel bij oudere kleuters wél aangrijpen om in te zetten op tellen of het gepast betalen met echte munten en biljetten.

Inzetten op tellen doe je door de prijzen van producten aan te geven met een combinatie van cijfers en getalbeelden (bijvoorbeeld tot 5)en door kinderen te laten betalen met geld dat als waarde "1" heeft: jetons, knopen, kroonkurken, munten van 1 euro, .... Je laat kinderen slechts één product per keer kopen, zo hoeven ze geen bedragen bij elkaar op te tellen. Heb je geen tijd om ieder product van een apart prijskaartje te voorzien? Pas je winkelinrichting dan aan en sorteer de producten volgens hun waarde. Zo kunnen zowel 'klant' als 'verkoper' in één oogopslag zien hoeveel iets kost. Vinden de kinderen het nog moeilijk om een gepaste hoeveelheid af te tellen en te leggen? Maak dan gebruik van een betaalrooster met vakjes waarin kinderen het getalbeeld kunnen na-leggen.

Klik op de linken om de bestanden te downloaden: prijskaartjes cijfer + getalbeeld.docx betaalrooster.docx

Inzetten op het kennismaken met de verschillende munten en biljetten doe je door de prijzen van producten aan te geven met afbeeldingen van euromunten en biljetten. Zo kunnen kinderen meteen 'aflezen' welke briefjes of muntstukken ze moeten overhandigen. Beschik je niet over realistisch ogende eurobiljetten? Druk dan je eigen geld aan de hand van het bijgevoegde bestand af en volg het stappenplan!

Klik op de linken om de bestanden te downloaden: prijskaartjes euromunten en biljetten.docx opdrachtenkaart druk je eigen geld winkelhoek.docx

geldbriefjes winkelhoek.docx

prijskaartjes munten en biljetten.PNG winkel kassa en geld.png druk je eigen geld 1.PNG druk je eigen geld 2.PNG

6 à 7-jarigen

In de kleuterschool werk je het best enkel met bedragen in volle euro's en dus nog niet met eurocenten.
Vanaf dat kinderen in de lagere school zitten, mag je prijzen weergeven zoals dat ook in de werkelijkheid gebeurt: met een kommagetal dat voorafgegaan wordt door een euroteken (€). Maak kinderen hierbij attent op het feit dat het getal voor de komma wordt uitgedrukt in 'euro's' en het getal na de komma in 'centen'. Bouw regelmatig winkelspel in om kinderen concreet te laten handelen met munten en biljetten en weet dat oefeningen in werkboeken waar kinderen gepaste munten en biljetten moeten 'inkleuren' of 'tekenen' slechts beperkt bijdragen aan de vaardigheid om gepast te betalen! Beschik je niet over voldoende realistisch ogend speelgoedgeld? Overweeg dan op schoolniveau om te investeren in het samenstellen van een klasset met zelfgedrukte biljetten, maar wel echte munten. Als je per 2 leerlingen een budget van 9 euro voorziet om een oefenset samen te stellen met - naast de zelfgedrukte biljetten van 5, 10, 20 en 50 euro - ook 2 munten van 2 euro, 3 munten van 1 euro, 2 munten van 50 cent, 3 munten van 20 cent en 4 munten van 10 cent - dan heb je normaal gezien voldoende munten en biljetten om hen verschillende bedragen gepast te laten betalen. Muntstukken van 5, 2 of 1 eurocent zijn in praktijk niet meer in de omloop en hoef je dus ook in de klas niet te voorzien.

Bouw het winkelspel op qua moeilijkheidsgraad, door kinderen eerst slechts 1 product per keer te laten kopen en hen gepast te laten betalen. Laat hen vervolgens twee of meerdere producten kopen en daag hen uit om de bedragen op te tellen en gepast te betalen. Pas wanneer kinderen het 'gepast betalen' goed onder de knie hebben, kan je 'gepast teruggeven' gaan inoefenen.

Panikeer niet wanneer kinderen - ook op het einde van het tweede leerjaar - nog moeite hebben met het gepast betalen en rekenen met geld. Lees de leerlijn in het leerplan erop na en ontdek dat kinderen ook in de volgende leerjaren nog heel wat kansen krijgen om deze vaardigheden in te oefenen en te ontwikkelen!

BASISPRINCIPES

Wat is een goede basisinrichting- en uitrusting

Dit zijn kenmerken van een kwalitatief sterk ingerichte winkelhoek:

De winkel staat niet te vol: te veel materiaal leidt wel eens tot rommel, soms is less more ...
De winkel heeft zoveel mogelijk 'echte' materialen: gebruik verpakkingen van echte producten. Dat spreekt kinderen aan en stimuleert het spelen.
De winkel werd samen met de kinderen ingericht: betrokkenheid gegarandeerd!
De winkel staat niet alleen: maak zo veel als mogelijk verbinding met andere hoeken en activiteiten.
Rekening houdend met de klasgrootte bepaal je zelf hoe groot of hoe klein je winkel is.
Het is beter klein en kwalitatief dan groot en overvol.
Misschien is het in jouw school mogelijk op een gemeenschappelijke ruimte een winkelhoek te voorzien zodat het bruikbaar is voor meerdere klassen.
Het winkelspel hoeft niet beperkt te blijven tot de winkel. Je kan andere hoeken inschakelen zodat die ook betrokken worden in het winkelgebeuren. Een voorbeeld: je maakt samen met de jonge kinderen een apotheek, de fabricage van de producten in één hoek bijvoorbeeld het vullen van flesjes en van grote ampullen. In een andere hoek kan men de prijskaartjes, etiketten en streepjescodes maken om op de flessen te kleven. Er kan ook een inpakdienst in doosjes en flesjes worden voorzien. Reclame-affiches kunnen worden gemaakt.
Durf bij het aanbieden van koopwaar ‘over de grenzen’ te gaan, naast Belgische ook Aziatisch of Marokkaans eten, … te voorzien.
In het winkelspel kunnen een aantal wiskundige inhouden aan bod komen (tellen, meten, wegen, vergelijken,…)
Kies het materiaal zodat het jonge kind deze vaardigheden ten volle kunnen oefenen.
De sociale ontwikkeling zit ook vervat in het winkelspel. (beurt afwachten, rollenspel, afspraken maken,…)

Checklist materialen winkelhoek.docx