In dit leerpad willen we jullie bezorgdheden niet uit de weg gaan.
We maakten daarom een lijstje met 'veel gestelde vragen' en 'vaak voorkomende ergernissen' en gingen voor jou op zoek naar antwoorden of mogelijke oplossingen.

In onderstaand filmpje starten we met de vraag van juf Krisje:
'Moet ik steeds een vaste winkelhoek in de klas hebben en zo ja,
moet ik die dan bij de start van ieder thema telkens opnieuw inrichten?'

Als je de tijd vindt om het filmpje helemaal uit te kijken, ontdek je ook:

welke leerplandoelen er binnen een winkelhoek vooral in de focus staan
hoe je het winkelspel kan begeleiden
welke verwachtingen je bij jonge kinderen mag koesteren m.b.t. 'gepast betalen'
dat het winkelspel zich niet hoeft te beperken tot het kopen en verkopen van 'goederen'
maar dat ook een hoek ingericht als restaurant, schoonheidssalon of dokterspraktijk zich prima leent om dezelfde doelen na te streven

En nog enkele FAQ op een rijtje:

Help, ik heb te weinig plaats voor een winkelhoek!

Je kleuterklas is eerder klein. Je klas staat al vol.
De winkelhoek staat gepropt tussen de bouwhoek en de huishoek. Helaas, dat werkt niet...

Jij winkelt toch ook niet graag in een propvolle winkel?
Een winkelhoek heeft ruimte nodig.

Geen plaats?

Kies ervoor om je winkelhoek niet altijd in je klas in te richten. Wissel af.
Bijvoorbeeld: 1 keer per trimester wordt de bouwhoek voor een paar weken vervangen door een grote winkelhoek.
Of de bouwhoek wordt het speelhoekje van het grootwarenhuis.
Of de poppenhoek wordt de koffiebar in de winkel en wordt geïntegreerd in de winkelhoek.
Je kan ook een winkelhoek in de gang zetten en die ruimte benutten voor twee of meerdere klassen tegelijk.
Naar de winkel gaan wordt dan heel echt....

Geld in de kleuterklas: ja of nee ?

Geld zorgt wel eens voor zorgen in de kleuterschool.

‘Het gaat altijd verloren.’

‘Er wordt niet juist mee gerekend.’

‘En wie betaalt er nu nog met cash geld?’

Genoeg bedenkingen om even in te zoomen op de leerlijn van geld.

Waar, wanneer en hoe leren we jonge kinderen betalen?

Voor wat, hoort wat… of wat is betalen?

Kleuters mogen al vroeg mee naar de winkel. Ofwel in de kar in het grootwarenhuis.
Ofwel mee aan de hand bij de bakker of de slager. Met wat geluk komen ze met een korstje of een vleesje buiten.
Of ze gaan mee naar de klerenwinkel: ze mogen passen en mama of papa kiezen wat ze het mooist vinden.

Maar winkelen gebeurt niet alleen in fysieke winkels.
Hoeveel kinderen zullen de bestelwagen van PostNL of GLS of Bpost of Hello Fresh al hebben zien stoppen?
Hoe vaak hebben kleuters al gezien dat een pakje wordt geleverd? Dat lijkt allemaal gratis toch?

Betalen dus. Het is een abstracte handeling (geworden).
Het is vaker 'niet' dan 'wel' zichtbaar met geld.
De geldbeugel is geen vanzelfsprekendheid meer.
Jonge kinderen zien nog weinig cash geld over de toonbank gaan.
Betalen gebeurt veelal online, met de kaart of via de bankapp.

Toch valt er veel te leren met het geld en over het betalen in de winkelhoek!

Het leerplan helpt

Geld, betalen, ruilen,… komt terug in verschillende leerplandoelen.

Spontaan denken we aan het metend rekenen.
Geld is één van de maten waarmee we leren rekenen.

Ook in andere ontwikkelthema's zien we linken met de winkel, het geld en betalen.
We sommen ze even op:
ontwikkeling van wiskundig denken
meten en metend rekenen

WDmm3: Schatten, meten en rekenen met maateenheden: geld

meten en met logisch en wiskundig denken

WDlw8: … Inzicht verwerven in het nut van wiskunde in studies en beroepen
WDlw7: Logisch en algoritmisch denken
- Als-dan: als je niet betaalt, mag je dat speelgoed niet meenemen; als je geen treinticketje koopt, mag je niet mee op de trein…
WDlw5 – 2.5-4 j: eenvoudige wiskundetaal gebruiken
WDlw5 – 4-6 j: eenvoudige wiskundetaal gebruiken en weergeven in verschillende vertalingen zoals dramatiseren, vertellen, tekenen….
WDlw2: Wiskundige kennis en vaardigheden efficiënt en met inzicht hanteren
WDlw1: Inzien en vaststellen hoe men wiskunde /… kan gebruiken om problemen in het dagelijks leven op te lossen en …. Waardering opbrengen voor wiskunde…

oriëntatie op de wereld

oriëntatie op de samenleving

OWsa3: Ervaren, onderzoeken, vaststellen en uitdrukken hoe mensen goederen en diensten produceren, verhandelen en consumeren en hoe dit hun leven beïnvloedt

Het jonge kind betaalt

Voor jonge kleuters is betalen geen vanzelfsprekend iets. De winkel is bij de jongste kleuters zeker geen moetje. Als de winkel er wel een plaatsje heeft, omdat het een leefgroep is bv, stellen we voor dat de jongste kleuters ‘betalen’ met de bankkaart. Schuiven door een automaat kan perfect.
De woorden ‘betalen’ kunnen hier door de leraar en later door de kleuters wel gebruikt worden. De waarde van geld is nog moeilijker te begrijpen.

Voor oudste kleuters kan cash geld al wel een plek krijgen in de portemonnee en de kassa.
Het ‘juist’ betalen is niet het eerste doel. Doel is wel dat ‘betalen’ een handeling is die erbij hoort als je gaat winkelen.
Betalen is ‘iets’ geven in ruil voor wat je koopt. Dat krijgt met geld een concretere invulling dan bij het louter ‘schuiven’ met de bankkaart.

Pas daarna komt het ‘tellen’ met geld.
Bij de oudste kleuters ligt in het winkelspel wel een kans om getalbegrip in betekenisvolle context te oefenen.
De kleuter wil een taartje kopen.
Op het prijskaartje staat "€ 3", de kleuter telt 3 muntstukken af ..."

Weet dat 'gepast betalen' in het leerplan pas in de ontwikkelstap tussen 6 en 9 jaar vermeld wordt.
Vanaf je eerste leerjaar kan je hier dus wel volop op inzetten.
Ook hier blijft de betekenisvolle situatie erg belangrijk. Doen, doen, doen is hier de boodschap.
Een winkel inrichten is een must. Tijdelijk of herhaaldelijk of het hele jaar.
Affiches, prijzen noteren en gebruiken. Taal en wiskunde gaan hier, zoals zo vaak, hand in hand.

Wil je graag meer weten over "geld" en "rekenen met geld"?
Surf dan naar onze ProSite en lees er meer over!

Moet ik mijn winkelhoek in elk thema opnieuw aanpassen ?

Nee hoor, dat lijkt een onbegonnen werk.

Investeer 2 of 3 keer per schooljaar - bij thema's die hier expliciet toe lenen - in een rijk ingerichte winkelhoek.
Bijvoorbeeld bij een schoenwinkel horen natuurlijk 'schoenen' in allerlei kleuren en maten, maar ook dozen, een schoenlepel, een toestel op de voeten te meten, een spiegel, borstels om de schoenen op te blinken ...

Gun de kinderen voldoende tijd om de hoek te ontdekken en het winkelspel in te oefenen.
Ruim de hoek na afloop van je thema dus niet meteen op, maar laat deze gerust nog een tijdje staan.
Zelf al sluit de inrichting op het eerste zicht niet meteen aan bij je nieuwe thema.

Schoenen bijvoorbeeld, die hebben we toch altijd nodig?
En de kapper, bakker, fietswinkel, treinstation, ... kunnen ook wel even blijven.
In de echte wereld blijven die ook - zelfs als het ondertussen Kerstmis, carnaval of het lente wordt.

Is de winkel uitgespeeld? Zijn je kleuters minder betrokken?
Hou uitverkoop, richt solden in.. en ruim de winkel samen met de kleuters op.
Hebben ze zin in een nieuwe winkel? Laat hen mee-inrichten en ideeën aanreiken.

Even geen winkel in 'the picture'?
Geen nood. Een permanente winkelhoek is 'geen moetje'....

Help, mijn leerlingen kunnen niet winkelen !

Ook winkelspel moet 'aangeleerd' worden.
Dat hoeft ons niet te verwonderen. Het winkelen is de laatste tijden immers erg veranderd.
Online shoppen heeft een steeds groter marktaandeel.
De pakjesdiensten snorren rond, leveren aan huis, bij de buren, in een afhaalpunt of de post.
Mama en papa nemen die pakjes dankbaar in ontvangst... en dat schijnbaar 'zonder ervoor te betalen'!
En als mama of papa naar de winkel gaan, dan doen ze dit steeds vaker zonder de kinderen erbij.
Dat gaat immers 'sneller' en scheelt alvast een hoop gezeur aan de snoeprekken naast de kassa...

Dit zorgt ervoor dat ook 'winkelen' een vaardigheid is geworden die we op school moeten 'voordoen, 'uitleggen', 'demonstreren', 'aanleren' ...
Bij voorkeur in het 'echt', door met de klas een bezoek te brengen aan de bakker om de hoek, het fruitkraam op de markt, de dichtstbijzijnde supermarkt...

Sta als leraar 'model', doe voor hoe het winkelen moet, wees een voorbeeldige klant bij het uitkiezen van de producten, het bestellen, het betalen....

Heb je geen gelegenheid om een 'echte winkel' te bezoeken?
Leer het winkelspel dan aan in de klas!

In deze bundel - samengesteld door het Centrum voor Taal en Onderwijs -vind je
"20 zinvolle en speelse activiteiten ter voorbereiding van het winkelspel".

Enkele voorbeelden

Demonstreer het winkelspel tijdens een kringactiviteit,
'model' door zelf in de winkelhoek mee te spelen,
bied kinderen tijdens het zelfstandig spel een houvast door gebruik te maken van een 'stappenplan' of 'spelscript'

Voorbeeld van een spelscript voor de schoenwinkel :

spelscript 2.PNG

spelscript 6.PNG

Spelscript 'Hoe bestel ik een drankje op een terras?' Spelscript huishoek 'Etenstijd! Oei ... de eieren zijn op!'

spelscript waterspeeltuin-1.jpg spelscript eieren-1.jpg

Zo kan je, voor elke winkelsituatie, die mogelijks vanuit de beleving van de kinderen komt, een spelscript maken.
Zo verrijk je het rollenspel. Waag eens een poging om ook de leerlingen te betrekken bij het maken van het spelscript.
Ga met hen in gesprek, wat gebeurt er eerst, wat daarna ... laat de kinderen zelf foto's maken.
Druk ze af, rangschik ze samen in chronologische volgorde.
Bied pictogrammen aan: Welke picto hoort bij welke foto?
Bevestig het spelscript op een zichtbare plaats in de winkel- of huishoek.
Zo werk je meteen ook aan de ontwikkeling van hun schriftelijke taalvaardigheid!